Evropska unija u 2026. godini nastavlja da unapređuje mere usmerene ka zaštiti javnog zdravlja, pri čemu su bezbednost hrane i smanjenje ekoloških posledica primene sredstava za zaštitu bilja među ključnim prioritetima. Poslednjih godina došlo je do sistematskog pooštravanja zahteva u vezi sa načinom kontrole pesticida. Implementirani propisi podrazumevaju redovnu verifikaciju aktivnih supstanci, ažuriranja maksimalnih nivoa ostataka i sve veće uključivanje ekoloških kriterijuma u procese donošenja odluka. Ovaj proces je deo sprovođenja ciljeva Evropskog zelenog dogovora (engl. European Green Deal), strategije „Od farme do trpeze“ i strategije biodiverziteta, koji zajedno imaju za cilj smanjenje rizika povezanih sa upotrebom hemijskih sredstava za zaštitu bilja, uz održavanje visokog nivoa bezbednosti proizvoda.
Sistem kontrole ostataka pesticida koji je trenutno na snazi u Evropskoj uniji je među najrestriktivnijim u svetu. Svaka aktivna supstanca koja se koristi u poljoprivredi podleže detaljnoj proceni rizika koju sprovodi država članica izvestilac, Evropska agencija za bezbednost hrane (EFSA) i Evropska komisija. U skladu sa uredbom Regulation (EC) No 1107/2009, odobrenje se može održati samo ako se dokaže da supstanca ne predstavlja neprihvatljiv rizik po zdravlje ljudi, zdravlje životinja ili životnu sredinu.
Novi zakonski propisi
Maksimalni nivoi ostataka pesticida (MDK) – definisane u uredbi (EC) No 396/2005 – stalno se ažuriraju na osnovu novih toksikoloških podataka, rezultata praćenja i procena koje sprovode naučna tela EU. 2026. godine stupile su na snagu dalje izmene i nove odredbe (Tabela 1). Za određene supstance, nova ograničenja (MDK) su praktično svedena na analitičku granicu kvantifikacije (LOQ).
Za operatere u prehrambenoj industriji, to znači da sredstva za zaštitu bilja koja su ranije odobrena za upotrebu sada zahtevaju poseban nadzor, a uvoznici, poljoprivrednici i distributeri moraju da provere usklađenost sa važećim zahtevima zakona o hrani.
Proces povlačenja aktivnih supstanci i novi izazovi za proizvođače i distributere
Istovremeno, primećuje se proces povlačenja aktivnih supstanci koje više ne ispunjavaju nove bezbednosne zahteve ili za koje nije predstavljeno dovoljno podataka koji bi podržali njihovu kontinuiranu upotrebu (Tabela 2 i Tabela 3), što dovodi do potrebe za traženjem alternativnih metoda zaštite useva, povećanja interesovanja za biološke proizvode i ubrzavanja razvoja integrisanog suzbijanja štetočina (IPM).
Kao rezultat toga, poljoprivredno-prehrambeni sektor se trenutno suočava sa jednim od najvećih izazova poslednjih godina – usklađivanjem efikasnosti poljoprivredne proizvodnje sa zahtevima zaštite zdravlja potrošača, zaštite životne sredine i održivog razvoja. Ove promene primoravaju industriju da osigura da se svaki proizvod koji ulazi u komercijalnu trgovinu proveri u pogledu hemijske čistoće. Poseban operativni nadzor obuhvata:
• praćenje prisustva rezidua pesticida u hrani u fazi snabdevanja sirovinama
• sprovođenje redovnih laboratorijskih analiza, posebno za voće, povrće i žitarice koje predstavljaju veći nivo rizika.
• proveru proizvoda poreklom iz trećih zemalja i van Evropske unije, gde smernice u vezi sa upotrebom agrohemikalija mogu biti manje restriktivne.
Obnavljanje i produženje odobrenja za aktivne supstance
2026.godina je takođe period značajnih proceduralnih promena u vezi sa obnavljanjem i produžavanjem odobrenja aktivnih supstanci (Tabela 4 i Tabela 5). Evropska komisija preduzima mere za pojednostavljivanje procesa procene aktivnih supstanci, smanjenje administrativnih kašnjenja i intenzivnije usmeravanje regulatornih napora na supstance koje predstavljaju najveći rizik po ljudsko zdravlje.
Tabela 1. Promene MDK u EU regulativi u 2026.godini
| Aktivna supstanca | Proizvod | Prethodni MRL (mg/kg) | Novi MRL (mg/kg) | Datum izmene |
| Acequinocyl | Strawberries | 0.01 | 0.3 | 11.02.2026 |
| Chlormequat (sum of chlormequat and its salts, expressed as chlormequat chloride) | Common oats | 15 | 30 | 11.02.2026 |
| Metalaxyl and metalaxyl-M (metalaxyl including other mixtures of constituent isomers, including metalaxyl-M (sum of isomers)) | Honey and other apiculture products | 0.05 | 0.1 | 11.02.2026 |
| Pyraclostrobin | Sweet corn | 0.04 | 0.09 | 11.02.2026 |
| Sulfoxaflor (sum of isomers) | Fruiting vegetables (okra) | 0.01 | 0.07 | 11.02.2026 |
| Lettuces and salad vegetables (lamb’s lettuce, endive, cress and other sprouts and shoots, land cress, wild rocket/arugula, brown mustard, young/small leaf vegetables) | 0.01 | 0.7 | 11.02.2026 | |
| Other leaf vegetables (purslane, chard, watercress) | 0.01 | 0.7 | 11.02.2026 | |
| Herbs, edible flowers (chervil, chives, parsley leaves, sage, rosemary, thyme, common basil and edible flowers, laurel/bay leaves, tarragon) | 0.02 | 0.7 | 11.02.2026 | |
| Trifloxystrobin | Table olives and olives for oil production | 0.3 | 0.5 | 11.02.2026 |
| Stem vegetables: Celery | 1 | 15 | ||
| Stem vegetables: Globe artichokes | 0.3 | 0.5 | ||
| Stem vegetables: Leeks | 0.7 | 0.9 | ||
| Linseed | 0.01 | 0.4 | ||
| Olives for oil production | 0.3 | 0.5 | ||
| Herbal infusions from flowers, leaves, and herbs | 0.05 | 30 | ||
| Seed spices | 0.05 | 50 | ||
| Clothianidin | All current MRLs for clothianidin and thiamethoxam set out in Regulation (EC) No 396/2005 reduced to the limit of quantification. | 07.03.2026 | ||
| Thiamethoxam | ||||
| Flupyradifurone (error correction) | Pineapples | 0.01 | 0.3 | 21.04.2026 |
| Sunflower seeds | 0.7 | 0.8 | ||
| Potassium phosphonates (error correction) | Lettuces and salad vegetables (lamb’s lettuce, endive, cress and other sprouts and shoots, land cress, wild rocket/arugula, brown mustard, young/small leaf vegetables) | 150 | 200 | 21.04.2026 |
| Other leaf vegetables: Purslane | 100 | 200 | ||
| Other leaf vegetables: Chard | 70 | 200 | ||
| Other leaf vegetables: Watercress | 1.5 | 90 | ||
| Globe artichokes | 100 | 150 | ||
| Poppy seeds | 1.5 | 200 | ||
| Cereals (barley, oats, rye) | 1.5 | 80 | ||
| Benfluralin | All current MRLs set out in Regulation (EC) No 396/2005 reduced to the limit of quantification | 12.08.2026 | ||
| Benthiavalicarb (sum of benthiavalicarb-isopropyl (KIF-230) and its RS enantiomer (KIF-230 S-D)) | All current MRLs set out in Regulation (EC) No 396/2005 reduced to the limit of quantification | 12.08.2026 | ||
| Penflufen (sum of isomers) | All current MRLs set out in Regulation (EC) No 396/2005 reduced to the limit of quantification | 12.08.2026 | ||
| Dimoxystrobin | All current MRLs set out in Regulation (EC) No 396/2005 reduced to the limit of quantification | 19.08.2026 | ||
| Ethephon*) | Apples | 0.8 | 0.7 | 19.08.2026 |
| Fruits (e.g., strawberries, berries, currants, gooseberries, citrus fruits, bananas) | 0.05 | 0.01 | ||
| Blueberries | 20 | 0.01 | ||
| Vegetables (excluding tomatoes) | 0.05 | 0.01 | ||
| Herbs, edible flowers | 0.05 | 0.02 | ||
| Propamocarb | Lettuces | 40 | 30 | 19.08.2026 |
*) The changes also apply to the categories: spices, tea, coffee, herbal infusions, cocoa, and milk
Tabela 2. Aktivna supstanca koja se povlači iz upotrebe 2026. godine
| Aktivna supstanca | Zabrana upotrebe od | Primena/upotreba | Razlog povlačenja odobrenja |
| Flufenacet | 10.12.2026 | Suzbijanje monokotiledonih korova (žitarice, soja, krompir) | Endokrino ometajuća svojstva; kontaminacija podzemnih voda i rizik za vodu za piće (TFA) |
Tabela 3. Istek odobrenja 2026. godine
| Aktivna supstanca | Datum isteka | Primena/upotreba |
| Methoxyfenozide | 31.03.2026 | Insekticid koji se koristi u zaštiti useva kukuruza i voćnjaka (npr. jabuka, šljiva) |
Tabela 4. Obnavljanje odobrenja za pesticide u 2026. godini
| Aktivna supstanca | Datum podnošenja zahteva |
| Maltodextrin | 03.03.2041 |
| Spinosad | 01.04.2041 |
| Pyrimethanil | 30.04.2041 |
Tabela 5. Produženja odobrenja u 2026. godini (Regulation (EU) 2026/372)
| Aktivna supstanca | Datum produženja | Aktivna supstanca | Datum produženja |
| 1-Decanol | 30.06.2028 | Fluazifop-P | 30.11.2029 |
| 1-Naphthylacetamide | 30.11.2029 | Fluazinam | 30.11.2027 |
| 1-Naphthylacetic acid | 30.11.2029 | Fluometuron | 15.01.2030 |
| 6-Benzyladenine | 15.01.2030 | Fluopyram | 15.06.2028 |
| Aluminium sulfate | 15.01.2030 | Flutolanil | 15.06.2027 |
| Boscalid | 31.03.2028 | Geraniol | 15.04.2028 |
| Dodine | 30.06.2028 | Malathion | 15.07.2028 |
| Esfenvalerate | 30.11.2029 | Penoxsulam | 15.05.2027 |
| Eugenol | 15.04.2028 | Pinoxaden | 31.12.2029 |
| Fenpyroximate | 31.01.2028 | Prohexadione | 15.05.2028 |
Laboratorijska analiza rezidua pesticida u hrani
U vreme dinamičnih zakonskih izmena i rastućeg pritiska maloprodajnih lanaca, sama deklaracija proizvođača o pravilno izvršenom tretiranju sredstvima za zaštitu bilja možda ne pruža dovoljnu garanciju bezbednosti. U cilju smanjenja rizika da serija robe bude odbijena od strane komercijalnih provera kvaliteta, preporučljivo je sistematsko i nezavisno praćenje proizvoda.
U SP Laboratoriji moguće je ispitivanje rezidua pesticida u, između ostalog, svežem voću i povrću, začinskom bilju, žitaricama i prerađenim proizvodima. Laboratorija je opremljena najsavremenijom analitičkom opremom hromatografske tehnike, koja omogućava precizno otkrivanje i identifikaciju više hemijskih supstanci istovremeno, uzimajući u obzir najniže granice kvantifikacije koje zahtevaju zakonske regulative. Na ovaj način, podržavamo proizvođače i distributere u proveri usklađenosti proizvoda sa važećim standardima, osiguravajući transparentnost procesa i bezbednost potrošača u svakoj fazi distribucije.
